Bóng đá Croatia, mông lung như một trò đùa

  • Thứ Năm , 12/07/2018 00:00 GTM+7

Như Uruguay, bóng đá Croatia nhận được sự quan tâm đặc biệt, nhất là khi họ… thành công. Ai cũng muốn biết tại sao một quốc gia bé tí xíu, với dân số chỉ từ hơn 3 triệu (Uruguay) tới hơn 4 triệu (Croatia), lại có thể sản sinh (một cách khá đều đặn) những cầu thủ giỏi, đủ sức cạnh tranh ở các giải đấu lớn như thế?

Bóng đá Croatia, mông lung như một trò đùa

Như Uruguay, bóng đá Croatia nhận được sự quan tâm đặc biệt, nhất là khi họ… thành công. Ai cũng muốn biết tại sao một quốc gia bé tí xíu, với dân số chỉ từ hơn 3 triệu (Uruguay) tới hơn 4 triệu (Croatia), lại có thể sản sinh (một cách khá đều đặn) những cầu thủ giỏi, đủ sức cạnh tranh ở các giải đấu lớn như thế?

Đó cũng là câu hỏi mà mình đặt ra. Và cố gắng tìm câu trả lời. Với bóng đá Uruguay, cơ bản thì mình khá hài lòng với những gì mà mình tìm hiểu được (xem lại post về Uruguay trên page Việt Cường Bóng đá nha). Nhưng với bóng đá Croatia, càng tìm hiểu thì càng thấy… mông lung. Quốc gia này có thực sự sở hữu một công thức thành công cho môn bóng đá nam hay không? Có lẽ là ngay cả họ cũng chẳng biết.

Thôi thì dù sao mình cũng note ra đây mấy ý cơ bản về bóng đá Croatia, đặng cho các bạn một cái nhìn rõ hơn tí xíu về môn thể thao vua ở quốc gia này.

1. Có một quan điểm khá phổ biến về nguyên nhân thành công của bóng đá Croatia. Đó là các cầu thủ Croatia được "tôi luyện" trong môi trường chiến tranh, và trở nên mạnh mẽ hơn so với những cầu thủ cùng trang lứa ở các quốc gia yên bình hơn. Thực tế thì có chuyện này. Nhưng nó chỉ áp dụng với các cầu thủ của thế hệ cũ, và những cầu thủ lớn tuổi của thế hệ này. Cụ thể, Modric, Lovren hay Subasic, những cầu thủ trên 30 tuổi, đều phải trải qua cảnh ly tán, giết chóc vì chiến tranh. Nhưng điều này không đúng với các cầu thủ trẻ hơn. Phần lớn trong số họ đều được sinh ra và lớn lên trong thời bình. Một số ít còn được hưởng điều kiện sống tốt ở những quốc gia mà bố mẹ họ di cư tới khi chiến tranh nổ ra.

2. Cầu thủ Croatia nói riêng và Balkan nói chung có kỹ thuật rất tốt nhưng không mạnh về tinh thần. Đấy là quan điểm thường được các phóng viên phương Tây sử dụng khi cố gắng giải thích thất bại của các đội bóng Balkan. Thực tế thì như các bạn thấy, có nhiều cầu thủ Croatia đặc biệt mạnh mẽ về mặt tinh thần. Ví dụ như Modric. Hay Rakitic. Mandzukic cũng từng có một thời nổi loạn, nhưng đủ tỉnh táo (và mạnh mẽ) để điều chỉnh mình thành một kiểu cầu thủ hoàn toàn khác, kiểu cầu thủ luôn chiến đấu tới giọt mồ hôi cuối cùng vì tập thể.

3. Cầu thủ Croatia đúng là rất mạnh về kỹ thuật. Đấy vừa là niềm tự hào vừa là nỗi nhức nhối của người Croatia. Bởi, nếu ta nhìn vào lực lượng cầu thủ Croatia đang chinh chiến ở các giải đấu hàng đầu, hay nhìn vào đội hình của Croatia dự World Cup 2018, ta sẽ thấy họ bị mất cân bằng nghiêm trọng. Những cầu thủ đẳng cấp nhất đều đang chơi ở hàng tiền vệ. Trái lại, những vị trí khác lại rất thiếu người. Croatia hiện thiếu một hậu vệ trái, một trung vệ, một tiền vệ trái, và cả một tiền đạo giỏi nữa. Trong tương lai thì vấn đề này cũng khó được giải quyết, do lực lượng kế cận của Croatia cũng chỉ đáng kể ở vị trí tiền vệ.

4. Khi được hỏi về lý do thành công của bóng đá Croatia, ông Romeo Jozak, tiến sỹ khoa học, cựu Giám đốc kỹ thuật của LĐBĐ Croatia, người đã đảm nhận hầu hết mọi vai trò liên quan tới bóng đá Croatia, chỉ ra một số yếu tố quan trọng. Thứ nhất là gen. Người Croatia may mắn sinh ra đã giỏi thể thao rồi. Sau đó tới hệ thống đào tạo tốt. Ông Jozak nói Croatia có một hệ thống giáo trình mà phần lớn các HLV và học viện đều đang áp dụng. Và sau là… tinh thần yêu nước. Người Croatia luôn cố gắng thể hiện tình yêu đất nước mọi lúc có thể, và những sự kiện thể thao lớn chính là cơ hội, động lực để họ làm điều đó.

5. Điều thú vị, hay khó hiểu nhất, về bóng đá Croatia, là họ thực ra… chẳng có kế hoạch nào cả. Không như Bỉ, Đức, hay Pháp, bóng đá Croatia phát triển một cách hoàn toàn tự phát. Không chiến lược ngắn hạn, trung hạn hay dài hạn, nói chung là chẳng có chiến lược nào cả. Ông Jozak ở trên có thể làm chứng cho điều này. LĐBĐ Croatia từng chỉ định ông thảo một bản kế hoạch phát triển bóng đá Croatia, theo cách ông Michel Sablon đã làm với bóng đá Bỉ. Nhưng Jozak đã bị sa thải chỉ vài tuần trước khi trình lên kế hoạch của mình.

Sự phát triển của bóng đá Croatia phụ thuộc hoàn toàn vào một CLB. Gần như tất cả những tài năng trẻ sáng giá nhất của họ đều được đào tạo ở Dinamo Zagreb. Sự tồn tại của lò Dinamo bị cho là bất cập và gây tranh cãi, bởi nó được chính quyền tài trợ, và được ưu đãi đặc biệt trong việc thu hút các tài năng trẻ trên cả nước. Hệ thống tuyển trẻ của Croatia gần như phụ thuộc vào Dinamo. Đổi lại, cầu thủ họ đào tạo ra gần như chắc chắn có suất ở các đội tuyển. Cách đây vài năm, đội U-17 Croatia từng tung ra sân một đội hình xuất phát mà cả 11 cầu thủ đều đến từ Dinamo. Thời gian qua, lò Dinamo bắt đầu chịu sự cạnh tranh từ một vài CLB khác, đáng kể là kình địch Hajduk Split, nhưng không đáng kể.

Vấn đề là, Dinamo vốn cũng chẳng phát triển treo đường hướng nào cụ thể, hay mang tính dài hơi. Đội chính của họ thay HLV trưởng như thay áo; Dinamo sa thải HLV trưởng tới 17 lần chỉ trong 13 năm qua. Chiến lược phát triển lò đào tạo trẻ cũng theo đó mà thay đổi xoành xoạch. "Tinh thần" này cũng được mang lên tuyển. Croatia đã sa thải 3 HLV trưởng gần nhất của họ - Igor Stimac, Niko Kovac, và Ante Cacic - ngay trước những trận đấu quyết định ở các vòng loại. HLV hiện tại, Dalic, được bổ nhiệm chỉ 48 giờ trước trận quyết định với Ukraine. Ông chỉ được gặp các cầu thủ ở sân bay trên đường tới Kiev để chơi trận đấu mà Croatia phải thắng mới có hi vọng đá play-off.

6. Sự lộn xộn trong cách tổ chức của đội tuyển Croatia và nền bóng đá nước này nói chung xuất phát từ thực trạng chung của các nền bóng đá Balkan: LĐBĐ của họ bị đục khoét tới mức mục ruỗng. Ngay trước khi World Cup 2018 khởi tranh, một tòa án ở Croatia đã khởi tố cựu giám đốc điều hành của Dinamo, Zdravko Mamić, vì nhiều tội danh liên quan tới cố ý làm trái và hối lộ. Ông Mamic bị tuyên hơn 6 năm tù riêng vì tội gian lận tài chính trong các vụ bán Modric và Lovren cho Tottenham và Lyon. Như đã nói ở trên, Dinamo có ảnh hưởng cực lớn với bóng đá Croatia, nên ảnh hưởng của Mamic lên các hoạt động của LĐBĐ nước này cũng là cực lớn.

Nhìn chung, bức tranh của bóng đá Croatia là rất ảm đạm. Phần lớn các CLB đều phải vật lộn để cân đối thu chi. Các SVĐ đã xuống cấp nghiêm trọng sau hàng chục năm không được tu sửa, nâng cấp hay xây mới. Đương nhiên là các sân tập cũng không khá hơn. Cơ sở vật chất ở các lò đào tạo thì giỏi lắm cũng chỉ ở mức cơ bản. Giáo án huấn luyện lỗi thời. Các HLV đào tạo trẻ vừa thiếu về số lượng, lại vừa yếu về chất lượng. LĐBĐ Croatia vừa không có nhu cầu, vừa không có khả năng để cải thiện tình hình, ít nhất là trong vòng nửa thập kỷ tới.

Trong bối cảnh đó, việc bóng đá Croatia vẫn sản sinh ra được những cầu thủ đẳng cấp thế giới quả là một điều kỳ lạ. Hay đúng hơn là một điều kỳ diệu. Học hỏi từ họ ư? Đó là điều không tưởng. Vì họ cũng chưa chắc biết vì sao mình thành công…

Cùng chủ đề